دریاچه چیتگر تهران؛ بزرگترین دریاچه مصنوعی کشور

اين رود از كوههاى مرتفع دوست آشنا (دوستشا) به ارتفاع 2255 متر شاهسون به ارتفاع 2050 متر و كوههاى اروج به ارتفاع تقريبى 1276 متر و كوه قره چى معدن(قره چىلر) سرچشمه گرفته و در نزديكى روستاى قولان كه به قولان چاى در محل معروفيت مى يابد به رودخانه ارس مى ريزد. یکی از جاهای پرشکوه و جالب توجه کوه « بی بی چه باران» است که بر فراز یکی از ساغری های وسیع و مرتفع آن چک آبی وجود دارد که آب بارانهای زمستان و بهار در آن جمع شده و در تمام مدت تابستان و خزان بصورت ترشحات بسیار لطیف باران از آن ساغری فرو میچکد.

بر روی ارس تا کنون پنج پل ساخته شدهاست که عبارتند از: پل آهن جلفا، شوسه جلفا، پل پلدشت در شهرستان ماکو، پل خدا آفرین در قره داغ، پل نوردوز در مرز ارمنستان. رود ارس از شهرستان های ماکو، اهر، مرند و گرمی در استان های آذربایجان شرقی و غربی و اردبیل عبور می کند. تاریخ تولدش به درستی معلوم نیست اما تاریخ سیستان او را معاصر یمین الدوله بهرام شاه بن حرب ( متوفی 618 ) می داند. روخانه ارس پس از پیوستن به آرپاچاى؛ مرز مشترک ایران و جمهورى ارمنستان و جمهورى آذربایجان را تا محلى به نام بهرام تپه تشکیل مىدهد و بعد از اینکه حدود 10072 کیلومتر را طی کرد به دریاى خزر مىریزد.

این رودخانه پس از عبور از بخش اینچه برون بعلت شیب کم زمین، در دشت پخش میشود که نتیجه آن تشکیل دریاچههایی نظیر آلاگل، آلماگل و تنگلی بوده که نهایتا در خلیج حسنقلی(درصورت طغیان) به دریای خزر ملحق میشود. وزارت انرژی و آب طالبان به تذکر مقامهای ایرانی دربارهی آب رود هیرمند واکنش نشان داد و اعلام کرد که آب این رودخانه، بهدلیل «مشکلات فنی» به ایران نرسیده و عمدی نیست. فکر کنید چرا نوروز که یک جشن ایرانی است در کشور های همسایه ی ما نیز وجود دارد؟ گفتنی است که همگی این جزایر دارای نام نیستند و بیشتر آنها تنها با شماره شناخته می شوند.

رومی ها آن را “ماد نوستروم” ، “دریای ما” می نامیدند. علاءالدین تراول شما را در این سفر یاری میدهد تا در تور تبریز جلفا از طبیعت بی نظیر رود ارس، همراه با دشتها و کوههای سرسبز و حیوانات و پرندگان نادر آن در کنار ماهیگیری از این رود پرآب نهایت لذت را ببرید. در دشتها و دامنههای مجاور دریاچه، باغداری و کشاورزی رواج دارد و باغهای فراوان انجیر، انار و انگور وجود دارد. حوزه آبریزِ این دریاچه با داشتن دشتها یکی از مناطق ارزشمند برای فعالیت های کشاورزی و دامداری در ایران بهشمار میرود و اهیمت بسیار زیادی برای ساکنان منطقه دارد.

تالابهای طشک و بختگان یکی از بزرگترین و پرآبترین دریاچههای کشور محسوب میشوند. تنها راه ارتباطی این دو دریاچه، از طریق دلتای رود کُر است که بخشی از آن به دریاچه بختگان و بخش دیگر به دریاچة طشک میریزد. تعدادی جزیره و شبه جزیره کوچک و بزرگ از جنس رادیولاریت، سنگهای پلاژیک و آهکهای سروک در این دو دریاچه وجود دارند که مهمترین آنها جزایر نرگس و گنبان (در دریاچه طشک) و جزیره مناک در دریاچه بختگان است که مساحت آنها، تابع شرایط بارندگی سالانه است.

بدین گونه از فرادثه شکل فرادخ به وجود آمده است که بعدآ فراه شده است. وسعت و شکل دریاچه متناسب با ورود آب و میزان بارندگی آن در فصل های مختلف سال متفاوت است. شهر فراه درطول تاریخش در جاهای مختلف و به اشکال مختلف بنا گردیده است. جهت مسافرت به شهر جلفا خوب است بدانید قطارهای تبریز همه روزه در دو نوبت و راس ساعتهای 8:15 و 8:45 به مقصد جلفا حرکت کرده و زمان برگشت آن نیز راس ساعتهای ۱۹ و 19:45 از ایستگاه جلفا عنوان شده است . در زمان گذشته شاهان فراه قومی بزرگ و خاندان قدیم بوده و با ملوک سجستان (زرنج) قرابت داشته اند امروز در تشکیلات جدید ملکی کشور جنوب آنرا ولایت نیمروز، شرق آنرا ولایت هلمند و کوهستان های غور، شمال آنرا ولایت هرات و قسماً غور و در غرب حدود آنرا سرحد ایران معین میکند ارتفاع ولایت فراه از سطح بحر 757 متر تخمین شده و بصورت یک منطقه گرم و کم باران ولی دارای دشت های وسیع و زمین ها حاصل خیز است.

دریاچه بختگان که در باختر نیریز قرار داردو به صورت یک فروافتادگی کشیده به طول تقریبی 70 تا 100 کیلومتر است که روند شمال باختر – جنوب خاور دارد و سطح زیر پوشش آن حدود 2000 کیلومترمربع است. طول تقريبى اين رودخانه 18 كيلومتر بوده و امتداد آن شمالى و جنوبى است، شيب آن تند و سنگهاى بستر و كناره هاى آن اغلب آذرين مى باشد. الکل و نوشیدنی هایی که حاوی کافئین است باعث تحریک روده شما شده و می تواند اسهال را بدتر کند، در حالی که نوشیدنی های گازدار در اغلب موارد تولید گاز می کنند.

اما در بخش های مشخص شده ای از محوطه ی دریاچه ی چیتگر مانند بخش شمالی آن ساحل هایی طراحی شده است که افراد بدون هیچ گونه مزاحمت نرده های فلزی می توانند در کنار آب بنشینند و حسی چون نشستن در کنار ساحل دریای خزر را داشته باشند. با این همه، چند سالی میشود که دریاچه ارومیه با خشکسالی، استفاده افراطی از منابع آب آبریز دریاچه، عوامل انسانی و غیره دستوپنجه نرم میکند. زیرا طبق آمارهای بارش سالانه در دریاچه و حوضه آبریز آن میزان بارندگیها در طی ۵۰ سال اخیر کاهش چشمگیر نداشته است. در حال حاضر میزان ورودی آب رودخانه کُر به دریاچه بختگان بسیار اندک و حتی گاهی به صفر میرسد زیرا به دلیل احداث سد درودزن، مقداری از آب کُر کاهش یافته است در نتیجه ورودی آب به دریاچه تنها محدود به سیلابهای منطقه میباشد.

در طول مسیر از تاج سد دریاچه چیتگر هم عبور میکنید که به «گذر موج» معروف است. براساس مطالعات دولت افغانستان، طول این سد حدود ۲۷ کیلومتر برآورد شدهاست. مهندس حمید رضا دهقانی در نشست شورای حفاظت از منابع آب استان فارس اظهار داشت : به زودی و با هدف تامین حقابه زیست محیطی و آب کشاورزان منطقه بخشی از آب سد ملاصدرا به سد درودزن انتقال داده میشود. اکنون پرسیدنی است که آیا با خشک شدن بختگان، بخشی از فارس نیز پهنهای کویری خواهد شد؟ نخست، سد درودزن بود که سبب شد آب رودخانهی کُر به بختگان نرسد. کنارههای دریاچه دارای نیستان و بیشه و آب آن شور بود و در آن صید بسیار میشد (چاپ دخویه، ص 100، 122، 131). ظاهراً منظور او شکار پرنده بوده است نه صید ماهی؛ بنابراین، این نوشته میتواند سندی باشد براینکه دریاچة بختگان در هزار سال پیش پذیرای پرندگان مهاجر بوده است.در حدودالعالم (چاپ ستوده، ص 15) نام دریاچه، باسفهری بادرازای هشت فرسنگ و پهنای هفت فرسنگ ضبط شده است.

بزرگترین انجیرستانهای ایران، در شهرستان نیریز دیده میشد. علاوه بر این ها، انواع دیاتومهها و جلبک ها، انواع گیاهان شور پسند گز و نی، تنگس، قیچ، آویشن، کاکوتی، باریم، گل نرگس، کیکم، زیره و باربجه دیده میشود. بقيه اوقات تقريباً جريان يكنواخت داشته و كشاورزان و باغداران گرگر بى نهايت از آن استفاده مى نمايد از ديگر رودخانه محلى علاوه بر رود ارس قشلاق سويى – ارسى – ليوارجان – سيه سران – دوزان – ايرى چاى – سيه رود چاى را مي توان نام برد. قلعه نظامی کردشت از قلعههای مورد استفاده در مبارزات عباس میرزا علیه روسیه بوده است البته باید بدانید که قدمت این قلعه به قرنهای اولیه اسلام میرسد.

تأمینکننده اصلی آب این دو دریاچه رود کُر است که از کوههای برآفتاب و موسی خانی در ۵۰ کیلومتری جنوب غربی ده بید سرچشمه میگیرد و در شمال غربی مرودشت، پس از پیوستن به رود شادکام (شادکان) و عبور از دشت مرودشت، به دریاچهها میریزد. به هر روی، آنچه از این پس دربارهی ویژگیهای دریاچه بختگان برمیشماریم، بیشتر آن به گذشتهها بازمیگردد؛ به روزگاری گه خون در رگهای بختگان بود. رسیدن به این محل به جز تاکسی و خودروی شخصی، از طریق مترو و اتوبوس هم نسبتا ساده خواهد بود. اتوبوس های ترمینال غرب تهران هر روزه به مقصد جلفا در حال خدمات دهی به مسافرین هستند و از طرفی اگر موفق نشوید بطور مستقیم به شهر جلفا برسید می توانید از طریق ترمینال تبریز سوار اتوبوسهای هادیشهر شوید.

دیدگاهتان را بنویسید