مذاکرات مجلس شورای ملی ۲۱ اردیبهشت ۱۳۲۹ نشست ۲۲ – ویکینبشته

برای این که اینهامردم آزاده ایی هستنددرتمام حکومتها آنهارابه زندان بردند رزم آرا رفقای ما را میگیرد ساعد هم میگیرد آنوقت این حکومت نظامی هم میگیرد به سرلشکرعلوی فرمانده نظامی تهران که یکی ازمسببین کشتار ۳۰ تیراست گفتیم چرا اینها را گرفتید همینطور سر بالا ما را نگاه میکرد در خدمت جناب آقای حائریزاده چندین مرتبه وقتی یکعده ایی راگرفته بودهمین تذکررادادیم همین طور ما را نگاه کرد حکومت نظامی اگر میشد ازش سوء استفاده نشود و برای جلوگیری از اجتماعات و تظاهراتی که علیه ملت ایران بکارمیرفت برای آن مطلب بود منهم با آن موافق بودم ولی اگر برای اختناق باشد نمیشود با آن موافقت کرد و باید حکومت عدل و داد برقرارشود.

بقدری متوحش شد که جرأت حرکت یا فکر از او رفته بود و همینطور خیره بدریا نگاه میکرد – امواج به پیچ و تاب خود میافزودند و آب تا زیر پای او روی ماسه بالا آمده بود. شهربانى دو قسمت دارد یک قسمت امنیت داخلى شهرها، رانندگى و راهنمایى پاسبانى که این در همه جاى دنیا به عهده خود شهرهاست. یزدی – این ها گفتند که سفارش شده است ما از وزارت کشور خواستیم آمدند اینجا و دیدند که در پرونده های اصفهان حتی یک برگ هم وجود ندارد . در زمینه اکتشاف و بهرهبرداری از معادن نیز اقدامات اساسی صورت گرفته که تهیه نقشه زمینشناسی کشور به مقیاس (۲۵۰۰۰۰).(۱) از آن جملهمیباشد که تا به حال برای ۲۵۰ هزار کیلومتر مربع که از نظر امکان معدنی دارای اولویت است تهیه شدهاست.

خلاصه شیر بی دم و سر و اشکمی است که امیدوارم با توجه وزیر دانشمند فرهنگ که خود استاد دانشگاه نیز نی باشند رفع این نقایص بشود (اردلان- انشا الله)ضمنا آقایان دانشجویاندانشکده پزشکی و آموزشگاه عالی بهداشت مشهد اطمینان داشته باشند که در انجام تقاضاهای آنها کوتاهی نشده و نخواهد شد (احسنت صحیح است) مطلب دیگر بنده راجع به شکایت متوالی تلگرافی و کتبی صاحبان وسائط نقلیه موتوری مشهد از دستگاه شرکت کارخانجات قند و شرکت ذغال سنگ و زد و بندیست که در عمل مناقصه حمل ذغال برای کارخانه قند آبکوه مشهد کردهاند (شوشتری – مثل همه جا) از جناب اقای نخست وزیر استدعا میکنم به شکایت تلگرافی اشخاص که در جلسه اول اردیبهشت ماه در اینجا مطرح کردهام و برای دولت فرستاده شدهاست توجه فرموده دستور رسیدگی بدهند و مقرر فرمایند مناقصه حمل ذغال سنگ را با رعایت مقررات و بدون اعمال نظر و حقه بازی آگهی منتشر نمایند و پیشنهاداتی هم که در تهران برسد به مشهد بفرستند در یک محل و یک روز قرائت کنند و هر کس برنده مناقصه شد به او بدهند.

بعد از آن که آقایان نمایندگان مطالبی اظهار فرمودند و قیام ملی هم به نتیجه رسید طبیعی است ادارات مربوطه مشغول شدندبه یک رسیدگیهایی بازرسی کل کشوراز ناحیه وزارتی یعنی وزارت دادگستری از ناحیه بازرسی کل کشورشروع به تحقیقاتی در این باب کرد نتایجی هم تاکنون در اثر این تعقیبات به دست آمده ولی آن نتایج به صورتی نیست که بنده بتوانم یک مطلبی را بعرض آقایان نمایندگان محترم بصورت بطی و قطعی برسانم گزارش از وزارت دادگستری و ریاست بازرسی کل کشور رسیدهاست که چند صفحهاست که در اینجا مقدمات امر و تعداد مقتولین و مصدومین و مجروحین ذکرشده مقدمه ایی هم دارد که شاید فعلا مورد احتیاج نباشد که بنده آن را قرائت کنم و نتیجه اش را هم عرض کردم که قطعی نیست و در این نامه مشهود نیست ولی مقدمات کار به صورت منظم شروع شدهاست وامیدوارم که به نتیجه مطلوب برسدوگزارش دیگری از شهربانی کل رسیدهاست که آن هاهم مطالبی گزارش کردهاند و مورد استفاده قرار خواهد گرفت اطلاعات دیگر ی هم از ناحیه فرماندهی ژاندارمری کل کشوررسیدهاست (شمس قناتآبادی – آقاکدام فرماندهی زمان قوام یا بعد ازقوام) ناچارهستم که بصورت معترضه بجناب عالی جواب بدهم ایشان فرمانده بودند و حالا هم سرپرست هستند و اگراجازه بفرماییدجواب عرض خواهم کرد که تفصیل چیست ومطلب آقا مورد توجه بندهاست و یادداشت کردهام و جواب خواهم داد اطلاعاتی رسیده تمام این اطلاعات فعلا در وزارت دادگستری ودرشهربانی و در ژاندارمری جمع آوری میشود و مورد استفاده قرار خواهد گرفت و بنده امیدوارهستم و این امیدهست که در آینده نزدیکی تشرف حاصل کنم و نتیجه را بعرض آقایان نمایندگان محترم برسانم در مورد اعوان و انصاراین فتنه بایدعرض کنم که بعضی از آنها بموجب مدارک و اسنادی که بدست آمدهاست و استفاده ایی که از اطلاعات آقایان نمایندگان محترم شدهاست تحت تعقیب قرارگرفتهاند (شمس قناتآبادی – البته اضعف آنها) و عده ایی دیگر هستند که شاید مقصر باشند یا اگر اجازه بفرمایید عرض کنم که قاصر باشند مجری بوده باشند آنها هم بعد از آن که به کارشان رسیدگی شد البته ترتیب صحیحی در مورد تقصیرآنها یا قصورآنها داده خواهدشد سوالی فرمودید که یکقدری جنبه شخصی داشت و بنده هم ناچارم که بصورت شخصی جواب بدهم و آن مربوط است به فرمانده ژاندارمری کشور که حالا سمت معاونت وزارت جنگ را دارد (عده ازنمایندگان – وزارت دفاع ملی) بلی ببخشیدخیلی عذرمیخواهم وزارت دفاع ملی یعنی تیمسارسرلشکر وثوق خلاصه عرض میکنم ایشان حکم کتبی ازآقای قوام بدست دارند که ازآمدن اشخاص ازخارج شهرجلوگیری بعمل بیاورنداین حکم موجوداست بنابراین چون فرمایشهای جناب آقای قناتآبادی ومنظورنظرنمایندگان محترم همیشه رعایت اصول ومنظورداشتن یک قواعدوضوابطی است که اجتماع بتواندبرطبق آن آسایش ورفاه داشته باشدواگرمابین آمرومامورفرق نگذاریم و اینطورتصورکنیم که مامورین مطابق آئین نامههای موجودآئین نامههای نظامی وقتی دستوری باوداده میشود او از پیش خود تصرفی درآن امرودستوربکندبنده نمیدانم که دامنه این طرز فکر و بینش خاص بکجا خواهد کشید بنده باید عرض کنم که دستوری که بمامورداده شدهاست باید آمر را مورد مواخذه قرارداد و رسیدگی کرد و بعمل مامور هم باید رسیدگی کرد و دید تا چه حد امر را انجام دادهاست و در کجا از حدود و وظیفه ایی که باو تعلق داشته خارج شده و اینکار نمیشود جز بر اثررسیدگی و تحقیق درست و بنده عرض میکنم که البته با مدارک و اسنادی که بدست آمده و خواهدآمد این کار صورت خواهدگرفت ولی اجازه بفرمایید عرض کنم که به توهم وگفتارهانمیتوان هرکس رامواخذه کردومورد اتهام قرارداد مراحل مختلف هست وحتی بین متهم ومقصرفرق است یکی در مظان تهمت است یکی واقعا تقصیر کردهاست بهرحال آنچه بنده لازم بوددراین زمینه بعرض آقایان برسانم بایدخودم اعتراف بکنم که بازرسیهاو تحقیقات مابکلی درمراحل ابتدایی است (خلخالی – جناب آقای وزیرکشورتاریخ حکم چه وقتی است؟ زیرا ازنظر مطلبی که آقای قوام گفتهاند موثراست) بادعابایدرسیدهرادعایی موردقبول نیست (خلخالی – این حکم ادعا است یا ثابت شده؟) آن که من اطلاع دارم مقدمات استعفایشان چنان که همه اطلاع داریم معلوم است ومعین گویانمیتوان انکارکرد(صحیح است) و بازبنده عرض میکنم دراین باب وتاریخ صدورآن دستورهم رسیدگی میشود وحقیقت امر هم چنان که هست وچنان که آقایان انتظارازبنده حقیر دارند و البته ازاین دستگاهی که اینگونه امورراناظراست وحاکم است به عرض آقایان محترم خواهدرسید.

کشاورز صدر ـ بنده هیچ انتظار نداشتم که جناب آقای امینی تشریف بیاورند اینجا و عرایض بنده را تحریف بکنند و بعدهم در مقام این برآیند که با یک حربهای که تو مخالف مالکین هستی بنده را منع بکنند بنده دیگر عرضی ندارم ولی در عین حال بنده متشکرم از این که بنده را لااقل کمونیست نخواندند چون این قاعده شدهاست که هر کس بخواهد انتقادی بکند و حرفی بزند فورا میآیند و میگویند مخالف با مالکیت هستی بنده اینجا صریحا عرض میکنم که بنده موافق با مالکیت و مالک هستم ولی مالک حسابی و مالک غیر متعهدی اگر خاطرتان باشد عرض کردم اینجا که اگر ما این اراضی بائر را اینجا و اگذار کنیم به این صورت به نام اراضی بائر اولا کسانی مثل رعیت حسن و حسین و کربلائی علی که نمیآیند سراغش، آنکسانی که اسباب کار دارند میآیند من مخصوصا متذکر شدم مالکینی که از اجداد آنها ملک به آنها رسیدهاست آنها باز با رعایایشان خیلی بهتر از تازه به دوران رسیدهها رفتار میکنند، بنده مخالفتی با مالکینی که بارعایای خوب رفتار میکنند که ندارم مخالف با این که مالک نباید شغل دیگر داده داشته باشند نکردم عرض کردم که در این ملک باید حساب و کتاب باش همان طور که در سابق بود مخصوصا در ایران ا زدوران بسیار قدیم این قاعده بوده که بایستی اصناف حد خودشان را داشته باشند (اردلان ـ آقا این اصل صحیح نیست) یعنی یک کسی نباید تاجر باشد و مالک باشد وهمه کاره شود وهمه مشاغل را اختصاص بدهد به خودش (اردلان ـ این صحیح نیست) اگر این طور نباشد، آقای اردلان نه من اینجامیمانم و نه شما حالا میخواهید قبول کنید یا قبول نکنید بدبختی در این است که ایشان با فکر هم هستند (زنگ رئیس) و مالک هم نیستند، ملکی هم ندارند دفاع میکنند حالا اجازه بفرمایید بنده عرضم را بکنم من معتقدم در مجلس شورای ملی هر کس آزاد است پشت تریبون هر حرفی را بزند و اگر کسی آمد پشت تریبون انتقاد کرد از اوضاع به او نیاید بگویند تو میخواهی تحصیل و جاهت کنی تازه بنده میگویم تحصیل و جاهت کردن یعنی چه؟

برای این که نه مدعی خصوصی درمیان بودونه اسنادومدارکی دردست. وزیرکشور(آقای دکتر صدیقی) – جناب آقای قناتآبادی یک هفته پیش سوالی ازوزارت کشورفرمودند روز چهارشنبه گذشته اینجا شرفیاب شدم و بعرض مقام محترم ریاست رسانیدم که حاضربرای جواب هستم آن روزتشکیل جلسه نشدوجلسه خصوصی بودوامروزهم بعرض مقام ریاست رساندم که حاضرم وازتوضیحاتی هم که الان فرمودندبنده استفاده بسیارکردم ویک ارشادات ویک راهنماییهایی بود که مورداستفاده وزارت کشوروادارات مربوطه که باینگونه مسائل میپردازندواقع خواهدشدخاطرمبارک آقایان محترم استحضاردارد که درمیان زمانی که احمد قوام استعفاکردوآغاززمامداری جناب آقای دکتر مصدق ساعتهایی فاصله شد.

در اینجا نوشته شدهاست دو فوریت ولی بنده از طرف آقایان مامورم که عرض کنم که یک فوریت را پس میگیریم و فقط تقاضای یک فوریت میشود برای اینکه به کمیسیون برود و اصلاحاتیکه لازم است در باب این چهار ماده که عرض شدهاست انجام بگیرد. وازآن روزی هم که درتهران اعلام حکومت نظامی شدهاست ماتظاهر که نکردیم هیچ سخنرانیهای هفتگی راهم ترک کردیم امامن یک مطلب اصولی رامیخواهم تذکربدهم وآن این است همانطوری که مابارهاگفتهایم چیزی که درمملکت میتواندایجادعدالت وامنیت بکندزورنیست (صحیح است) زورمحال وممتنع است بتواندایجادامنیت وعدالت بکندممکن است یک جلوگیری موقتی بکندممکن است یک سانحه ایی رایک کمی به تاخیربیاندازداما ازبین نمیبردما اگرمیخواهیم حکومت نظامی اعلام بکنیم که انتظامات درتهران وسایرنقاط دیگر حفظ شودبایدآن وسایلی که درمملکت یادرشهرایجادعدم انتظامات میکندبایدآنهارا ازبین بردبایدعدالت به وجودآوردبایدآزادی درحدودفضیلت به مردم دادهیچ احتیاجی به حکومت نظامی نداریم علاوه این مطلب را همه آقایان میدانند که: تیغ دادن درکف زنگی مست به که افتدعلم رانادان بدست خیلی اسلحه هاوحربههایی است که خوب هستند اما وقتی دردست اشخاص نا اهل میافتندسوء استفادههای عجیب وغریبی ازاومیکنندیکی هم همین موضوع حکومت نظامی است حکومت نظامی اعلام کرده گفتنددستجات میخواهند درتهران شلوغ کنند مامی خواهیم حکومت نظامی باشد و از موادش برای جلوگیری ازتظاهرات واجتماعات جلوگیری کنیم آقایان میداننددراین حکومت نظامی هاچه کردند؟

این بایدروشن بشودیک مطلب دیگر ی هم که خواستم تذکربدهم لازم است درپیرامون همین نامه ایی که احمد قوام نوشته ونوشته که من روز بیست وهشتم استعفاکردم و روز ۲۹ در حال استعفا بودم حال استعفا هم ما نفهمیدیم چیست و روز سی ام هم از تهران خارج شدم و حال آن که همانطوری که آقایان نمایندگان فراکسیون نهضت ملی اطلاع دارند روز دوشنبه که نمایندگان با اعلیحضرت شاه تماس داشتند قرار شد که بعد از ظهر او را بخواهند و استعفایش را بگیرند مخصوصا آقای مهندس رضوی که از این جا تلفن فرمودند به دربار این جریانات را میدانندمطلب باینجاختم شد که بعد از ظهرروزدوشنبه اعلیحضرت او را بخواهند و اگراستعفا نداد او راعزلش کنند (دکتر شایگان – همچوقرارنبودرئیس الوزرا اگرخلاف قانون باشدنمیتوانندعزلش کنند) اینهایی که ادعاکردهاست که من بیست وهشتم استعفا دادم وبیست ونهم در حال استعفابودم و۳۰ تیرهم ازشهرخارج شدم این آقاشب سی ام تیررئیس شهربانی وقت سرلشکرکوپال راخواسته البته این را که بنده الان حضورآقایان نقل میکنم ازدهان رئیس شهربانی فعلی آقای سرتیپ شیبانی شنیدم ایشان گفتند که آقای سرلشکر کوپال به رئیس شهربانی فعلی گفتهاست که روز ۲۹ تیر قوامالسلطنه به رئیس شهربانی دستورداده که میروی آیتالله کاشانی وهمچنین قناتآبادی و مصطفی کاشانی راتوقیف میکنی ورئیس شهربانی میگوید که اینهادونفرشان وکیل مجلسند چطور توقیف کنم میگوید من به تو دستور میدهم و گویانوشته ایی هم در بین بوده و دستور کتبی هم داده این مطلب در شب ۳۰ تیر و روز ۲۹ تیراتفاق افتادهاست وبنابراین دردرجه اول مسئول سی ام تیر احمد قوام است وچون واقعه ۳۰ تیر قیام ملی شناخته شده آن کسانی که برعلیه این قیام ملی قیام کردهاند دشمنان ملت اند دشمنان ملت را مراجع قانونی باید تعقیب کنند جناب آقای وزیر کشور نفرمایند که دادستان دلیل و مدرک خصوصی نداشتهاست که تعقیب کند این اشخاص را اینهابرعلیه ملت و منافع ملت قیام کردهاند بنابراین موظف است مراجع عمومی آن کسانی که علیه امنیت ملی ومنافع ملت قیام میکنند آنها را تعقیب کند فعلا به سخنانم وعرایضم خاتمه میدهم و استدعا میکنم ازجناب آقای دکتر صدیقی مطالب را البته نه آنطوری که همیشه متداول بوده خاطرمبارک آسوده باشد بلکه آنطوری که ملت ایران و مردم ایران قانع بشوند بیان بفرمایند از موقع هم استفاده میکنم همین امروز برای قبل از دستور اسم نوشته بودم یک تلگرافاتی از شهرستانها رسیده مخصوصا در پیرامون همین مطلب است.

دراین مطلب آقای رئیس شهربانی هم بوده فرماندارنظامی هم بوده وفقط وفقط متوجه ایشان نبوده ازاین که ایشان در زمان حکومت قوام رئیس ژاندارمری بودندتردیدی درش نیست شما میفرمایید که آقا ادعاشان این است که قوامالسلطنه بمن دستورکتبی داده که من جلومردم رابگیرم ونگذارم اشخاص واردتهران بشوندمن از خودشما ازخودجناب آقای دکتر صدیقی سوال میکنم دریک همچوموقعی که یک همچوطغیانی ازمیان هموطنان خودایشان برعلیه این مرد بوجودآمده شرافتمندانه ترین کاری که ایشان میتوانستند بکنند چی بود؟ تا حالا صدتا کاغذ بادارهٔ ساختمون نوشتیم آقا.

غالب رفقای ما را بردند به زندان من میخواهم از مسئول و فرماندارنظامی سابق بپرسند که رفقای ما را برای چه بزندان بردند دو تا دو تا سه تا سه تا رفقای ما را میگرفتند وبه زندان میبردند چرا؟ به هیچ وجه نمیتواند جز آن نظارت قانونی که دارد برای حسن جریان کار، مداخلهای داشته باشد و اگر در آنجا تذکری دادم برای این بود که دولت این نظارت خودش را خوب بود اعمال میکرد تا صندوق لواسانات به این صورت کثیف در نمیآمد و نظر دیگری نداشتم حالا هم باید انجمن اظهار نظر کند و مجلس روش قضاوت کند.

رفیع ـ بنده موقعی که اجازه خواستم برای پس گرفتن آن کلمه بایر بود آقای وزیر مالیه بی مطالعه این کلمه را پس گرفت برای این که زمینهای آباد که آباد هست زمینهای بایر را باید آباد کرد (صحیح است) این جا باید ذکر شود زمین بایر حرف در اینجا است که باید مردم بروند زمینهای بایر را زراعت بکنند (صحیح است) زمینهای خالصه خیلی زیاد است بایستی زمینهای بایر آباد شود و بنده این را دوباره پیشنهاد میکنم. این بود که استعفا بدهند و خودشان را در آن دستگاهی که این همه جنایات رابعمل آورده شریک نکنند ایشان که استعفا ندادند هیچ این دستورات را طابق النعل بالنعل انجام دادهاند و در قانون منطق بشریت وانسانیت این عمل جرم است کمک کردن به جانی وجنایتکارجرم است گواین که در این قانونهایی که ازتراوش مغزمن وشماست برای این جور جرمها جزایی معین نشده باشداماکمک کردن به ظالم جرم مسلمی است بنابراین من میتوانم باز هم ازطرف خودم به جناب آقای وزیرکشورباکمال احترام عرض کنم که بنده ازجواب حضرتعالی هیچ چیز دستگیرم نشد من آخرنفهمیدم قوام چی شده من نفهمیدم آنهایی که آنروزمسئول بودنددرآن کشتاردسته جمعی کارشان بکجامنتهی شده آیا ازرئیس شهربانی سوالی شده آیا ازفرماندار نظامی سوالی شده بنده عرض کردم که فقط اضعف عاملین جنایت آن روزراگرفتهاند سرهنگ قربانی و ستوان فاطمی راگرفتهاند این بیچاره این قدرشوربود که ماهم دراینجاکتکش زدیم آنهایی که دراینکارخیلی خیلی دخیل بوده وخیلی مقتدربوده آنهاچه شدهاند و بعد چه میشوندمن این سوال راداشتم واین مقصودراداشتم ودرسوال کردن و اصرار اطلاع دراین موضوع هیچ چیزی درش نبودهاست جزاین که خواستم چیزی را که ملت بمن ماموریت داده وبمن امر کرده اجراکنم والساعه درمقابل ملت ایران تذکرمیدهم مردم آنچه که وظیفه یک نماینده بودهاست کاملا انجام دادهایم ما وظیفه داریم از دولت بپرسیم تعقیب کنیم که در این امورات و سایر امورات چه کردهاند دیگر این دولت است و آقای وزیرکشور و سایر مراجع قانونی و رسمی است که بای دبروند و تحقیق کنند بنابراین از تمام مردم از تمام دستجات از بازماندگان شهدا تقاضامیکنم که بعد از این مستقیما بخود آقایان مراجعه کنند.

این مطلب را دیگر ملت ایران نمیتواندقبول بکند که یک عده بگویندماماموربودیم ومعذوربودیم وهرجنایتی بخواهندبکنند(صحیح است) من ازآقایان نمایندگان محترم میخواهم بپرسم که کجای قانون و کدام قانون به یک مامورنظامی اجازه دادهاست که مردم را دسته جمعی بکشد در کدام جای دنیا تانک آوردهاند در شهر از روی بدن مردم عبور دادهاند و بعد اسمش راگذاشتهاند مامورمعذوراست وآنها هم محترمندوآقاهستند؟ آقایان این تلگرافاتی که میرسد مطالعه بفرمایید نود در صدش این است که از نمایندگان ملت خواستهاند که انتقام انتقام انتقام (صحیح است) این چیزیست که از همه شهرستانها از شماوازماخواستهاند تقدیم مقام ریاست میکنم یکمقدار برای شخص بندهاست یک مقدارازاین تلگرافات برای حضرت آیت الله کاشانی رسیدهاست که توسط بنده تقدیم مقام ریاست میکنم ویک طوماری هم از بندرشاپور رسیده که دراین طومارهم خواستهاند مردم بندرشاپوربامردم بسیاری ازشهرستانهاتشریک مساعی بکنند برای پشتیبانی ازدولت جناب آقای دکتر مصدق تقدیم مقام ریاست میکنم ویک طومار دیگر ی هم بوسیله آقای انگجی رسیدهاست مبنی برپشتیبانی ازدولت جناب آقای دکتر مصدق که تقدیم مقام ریاست میکنم.

۲ – قرائت نامه تودیع مقام ریاست نایب رئیس – تذکر راجع به صورت جلسه در صورتی است که یک اشتباهی باشد والا به عنوان اعتراض به صورت جلسه نمیشود نطق دیگری کرد (صحیح است) نامهای از آقای رئیس مجلس که در فرودگاه لطف کردهاند به عرض آقایان میرسد (به شرح زیر قرائت شد) بیست و یکم اسفند ماه ۱۳۲۸-مجلس مقدس شورای ملی، چون در نتیجه شدت کسالت به حکم ضرورت و به موجب تجویز پزشکان مسافرت ناگهانی برای معالجه پیش آمد با استفاده از تعطیل ۲۵ روز مجلس شورای ملی بارو پا عزیمت مینمایم و متاسفانه میسرنشد با فرد فرد آقایان همکاران عزیز تودیع کنم، لذا بدینوسیله تودیع نموده و از صمیم قلب توفیق آقایان نمایندگان محترم را در راه انجام وظایف ملی از خداوند مسئلت مینمایم.

دیدگاهتان را بنویسید